Soru 1-Faturası bulunmayan deniz araçlarının kayıt ve tescil işlemlerindeki Sahiplik Belgesi uygulaması nasıldır ve nerelerden alınmalıdır?
Cevap 1-02.09.2005 tarih ve 2860 sayılı Müsteşarlık Talimatı ile faturası bulunmayan deniz taşıtlarının kayıt ve tescilinde istenecek sahiplik belgesi;
Liman Başkanlıklarınca deniz taşıtlarının sicil kaydı (kayıt ve tescil) yapılırken veya deniz taşıtına ait fatura ibrazı gerektiren diğer işlemlerde; konu deniz taşıtına ait fatura ibrazı yapılamadığı durumlarda Sahiplik Belgesi talep edilecektir. Bu sahiplik belgesinde deniz taşıtının bedeli (fiyatı) bulunacaktır. Sahiplik Belgesi; Medeni Kanunun 777 nci maddesi hükümlerine istinaden alınacaktır.” şeklinde açıklanmıştır.
Sahiplik belgesinin hukuka uygun ve geçerli kabul edilebilmesi, ancak resmi bir merciden alınmış olmasına bağlıdır. Mahkeme kararıyla alınacak sahiplik belgesinin yanı sıra, ilgilinin ikamet ettiği veya faaliyette bulunduğu yerin muhtarlığı, kaymakamlığı veya valiliğinden yahut kanunla kurulmuş olan meslek kuruluşlarından (Deniz Ticaret Odaları gibi) alınacak sahiplik belgesi de geçerli kabul edilmektedir.
Deniz taşıtının bedeli ile ilgili olarak; teknenin bir faturası bulunmuyor ise değer, ilgili meslek kuruluşları, meslek odaları, kooperatifler ile belgeyi verecek resmi kuruluşun teknik personelinden ve yerel halktan oluşacak bir komisyon marifetiyle ilgili resmi kuruluşun koordinatörlüğünde tespit edilebilir, ancak yine de komisyon oluşumu belgeyi verecek idari merciin takdirindedir.
Soru 2- Gemi Teçhizatı Yönetmeliği kapsamındaki teçhizata dümen işareti iliştirilmesi nasıl yapılmaktadır ve AT Tip Onay sertifikası kim tarafından düzenlenmektedir?
Cevap 2- Avrupa Birliği mevzuatına uyum çalışmaları kapsamında, 96/98/EC sayılı AB Direktifi esas alınarak hazırlanan Gemi Teçhizatı Yönetmeliği, 23 Ekim 2005 tarihli ve 25975 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış olup, 01 Haziran 2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik Ek A-1’de listesi verilen teçhizatın, dümen işareti taşıması gerekmektedir. Dümen işaretinin iliştirilmesi yönetmelikte belirtilen modüllerin uygulanması ile imalatçı tarafından gerçekleştirilmektedir. Teçhizat piyasaya arz edilmeden önce ve Ek A.1’de belirtilen imkânlar içinden üretici veya yetkili temsilcisi tarafından yapılan seçime göre, bütün teçhizat, AT Tip İncelemesine (Modül B) tâbi olmalıdır. Bu kapsamda verilecek olan AT Tip Onaylarında, bir onaylanmış kuruluş, öngörülen üretimi temsil eden bir numunenin, ilgili uluslararası düzenlemelerin hükümlerine uygun olduğunu deneylerle belirlemeli ve belgelendirmelidir.Gemi Teçhizatı Yönetmeliği Ek A-1’de listesi verilen teçhizata yönelik AT Tip Onay Sertifikaları, Yönetmelik kapsamında Onaylanmış Kuruluş olarak atanmış kuruluşlar tarafından düzenlenmektedir. Bu teçhizatı üreten firmaların kendilerinin AT Tip Onay Sertifikası düzenlemesi söz konusu değildir.
Soru 3-Yeni gemi inşa izin prosedürü nedir?
Cevap 3-Yeni gemi inşalarında uygulanacak prosedür 08.07.2005 tarih ve 25869 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Gemi ve Su Araçlarının İnşası Tadilatı, Bakım-Onarımında Uygulanacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik” ile belirlenmiştir. Bu Yönetmelikte değişiklik yapan “Gemi ve Su Araçlarının İnşası Tadilatı, Bakım-Onarımında Uygulanacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” 12.08.2005 tarih ve 25904 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu iki Yönetmeliğin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Gemi İnşa Yönetmeliği tam boyu 15 metre ve daha büyük olan gemiler ile boyuna bakılmaksızın 12 kişiden fazla yolcu taşıyan gemileri kapsamaktadır. Tam boyu 15 metreden küçük olup 12 kişiden fazla yolcu taşıyan gemiler bahse konu Yönetmelik kapsamında olup, Yönetmelik gereklerini yerine getirmek zorundadır.
Gemi/su aracı sahibi/temsilcisi inşaata başlanmadan önce iki nüsha halinde bu Yönetmeliğin (Ek-1)’indeki Gemi/Su Aracı İnşa Başvuru Belgesi ve Yönetmelikte belirtilen belgeler ile bulundukları yerdeki Bölge Müdürlüğüne/Liman Başkanlığına başvuruda bulunmalıdır. Bundan sonraki işlemler Bölge Müdürlüğü/Liman Başkanlığı koordinesinde gerçekleştirilir.
Ayrıca 02.04.2002 tarih ve 24714 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Gezi Tekneleri Yönetmeliği” tam boyu 2,5 metre ile 24 metre arasında olan, herhangi tipteki gezi ve spor amaçlı tekneleri kapsamaktadır. Bu Yönetmelik kapsamında olup, tam boyu 15 metre ve daha büyük olan gemiler ile boyuna bakılmaksızın 12 kişiden fazla yolcu taşıyan gemiler için de Gemi İnşa İzin Belgesi alınmalıdır.Gemi ve Su Araçlarının İnşası Tadilatı, Bakım-Onarımında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğe ve Gezi Tekneleri Yönetmeliği’ne, www.denizcilik.gov.tr internet adresinden ulaşabilirsiniz.
Soru 4-Makinesiz teknelere Tonilato Belgesi alınabilir mi?
Cevap 4- 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunun 816 ıncı maddesinde ve 4922 sayılı Denizce Can ve Mal Koruma Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde gemi tarifi yapılmıştır. Geminin dizaynı itibariyle makinesi çıkartılmış olması halinde denizde hareket imkanı kalmayacağından, tahsis edildikleri gayeye uygun kullanılma olanağı da ortadan kalkmaktadır. Makinesiz teknelerin 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun kapsamında gemi sayılmayacakları için, bunlara tonilato belgesi düzenlenmemektedir.
Soru 5-Klassız gemi inşalarında proje onayları nasıl yapılmaktadır?
Cevap 5-12.08.2005 tarih ve 25904 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gemi ve Su Araçlarının İnşası Tadilatı, Bakım-Onarımında Uygulanacak Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 3üncü maddesinde “Klaslı inşa edilme zorunluluğu olmayan gemi/su araçlarının resim, hesap ve diğer dokümanları, hangi klas kuruluşu kuralları kullanılarak yapılmışsa o klas kuruluşunun onayını taşıması gerekir” hükmüne yer verilmiş olup, burada istenilen klaslı inşa edilme zorunluluğu olmayan gemi/su araçlarının inşa aşamalarında klas kontrolünde olması ve klas sertifikası alması değil, sadece gemi ve su aracının resim, hesap ve diğer dokümanları, hangi klas kuruluşu kuralları kullanılarak yapılmışsa o klas kuruluşunun onayını taşımasıdır. Bu hüküm ile kullanılan hesap yönteminin uygulayıcısı olan kuruluş tarafından kontrolünün yapılması ve böylelikle klassız inşa edilen gemi ve su araçlarının denetiminin tam olarak sağlanması amaçlanmıştır.
